انتفاى اضطرار نمىشود مگر به جهت غايت و فائده ، و اين غايت يا امتثال و اطاعت خداوند عالم است يا چيز ديگر مثل ريا و سمعه و نحو آنها ، اگر ثانى است نماز باطل است . و اما اول به چندين قسم متصور مىشود ، نظر به اين كه داعى براتيان مأمور به اگر چه امتثال و اطاعت نمودن أمر است ، لكن داعى بر امتثال مختلف مىشود ، مثل اين كه مىداند هر گاه ترك امتثال نمايد مخالفت امر كرده خواهد بود ، و اين مخالفت موجب استحقاق عقاب مىشود در آخرت ، به جهت خوف از عقوبت در آخرت امتثال مىنمايد . يا آن كه باعث بر امتثال توصل به ثواب است در آخرت ، نظر به اين كه اتيان به مأمور به موجب ثواب است . يا آن كه مقصود هر دو است ، هم قصد توصل به ثواب و هم قصد حذر از عقاب . يا آن كه آنچه مذكور شد هيچ يك منظور نيست ، بلكه مقصود از امتثال فرار از مذلت است يا تحصيل عزت است يا هر دو ، به اين معنى نظر به اين كه مخالفت كردن آمر باعث اين مىشود كه اين شخص ذليل مىشود نزد آمر ، به جهت فرار از مذلت ترك مخالفت مىنمايد ، يا آن كه اتيان مأمور به كه عبارت از اطاعت نمودن بوده باشد موجب عزت اين شخص مىشود نزد آمر ، و مىخواهد نزد آمر معزز شود ، به اين سبب اختيار امتثال مىنمايد ، يا مقصود چنانچه فرار از مذلت است تحصيل عزت هم هست . و همچنين هر گاه غايت اطاعت و بندگى الهى جل شأنه توصل به مطالب دنيويه بوده باشد . مجملا معتبر در صحت عبادت آن است حين اراده ناوى اين بوده باشد كه اتيان به اين عبادت مىنمايد به جهت اطاعت و بندگى خداوند جل شأنه ، خواه غايت بندگى و داعى بر آن رفع عقوبت بوده باشد يا جلب منفعت در آخرت يا هر دو ، و همچنين فرار از مذلت بوده باشد يا تحصيل عزت يا هر دو ، بلكه صحيح